توسل بتجربه و تاريخ رهائى بخشيده ، اين است كه بجاى حدس و قياس و در عوض هرگونه دليل و برهان ، همان طرز تشكيل كميتهء تجديدنظر تعرفهء گمركى را ذيلا تشريح مينمائيم : قبلا مقرر شده بود كه اين كميته مركب از دوازده نفر عضو ، و شش نفر از آنها متخصصين انگليسى باشند . انگليسها شش نفر خود را فرستادند . ببينيم متخصصينى كه شما انتخاب كرده‌ايد چه اشخاصى هستند ؟ يكنفر از اين شش نفر متخصص ايرانى مستر هارت قنسول سابق انگليس در قزوين ، و مفتش فعلى ماليهء ايران است . البته همين يك ماه و نيمه گردش در ادارات وزارت ماليه ، او را تا اين درجه با خبرت و بصيرت نموده ، و در همين مدت كم بقدرى امتحان فداكارى و بيطرفى و دلسوزى نسبت بايران داده است ، كه شما را ترديدى در بىغرضى و مناسبت او براى اين كار باقى نمانده است ، دومى مسيو هنسنس مدير گمركات و سومى مليتر مدير پست ، برادر همان مليتر رئيس ارزاق است . سابقهء خدمات و فداكارىها و جان - فشانيهاى بلژيكيها را نسبت بدول اجنبى در ايران همه‌كس مسبوق ، و البته وقتى كه انگليس در ايران جاى روس را گرفت ، نوز و مرنار هم جانشينى لازم دارند ، و براى اين شريكان دزد و رفيقان قافله هم بايد موقع مناسبى تدارك نمود ، تا بتوانند خدمتى بآقايان تازه وارد نموده ، و از اين راه آتيهء خود را تأمين كنند . چهارمى و پنجمى مدير محاسبات وزارت ماليه و مدير تجارت و فلاحت و وزارت فوايد عامه است . « 1 » اما عضو ششم را براى اين‌كه مبادا سه نفر اروپائى سابق الذكر بوظيفهء وجدانى خود رفتار كرده ، و با ايرانيها طرفدار منافع ايران بشوند ، اصلا تعيين نفرموده‌ايد كه در هرحال اكثريت مأمورين فنى انگليس قطعى ، و براى انجام خدمت بدولت خود دچار طول مباحثه و فشار آوردن و تهديد و تطميع كردن يا مشاجره و مناقشه نشويد . « 2 » اگر ما مىخواستيم در اين موضوع از روى تخمين و قياس و تجربهء گذشته ، چيز بنويسيم منتهاى حدس ما باينجا ميرسيد كه از طرف ايران دو نفر بلژيكى و چهار نفر ايرانى براى عضويت اين كميته انتخاب و تعيين شوند و ميبايست اكثريت داشتن انگليسها را در روى اين زمينه ثابت ميكرديم . ماشا اللّه فكرهاى شما در جلب ضرر و دفع نفع ايران بقدرى بكر است كه از حدس و قياس منقدين هم ميگذرد ، و چشم بد دور باندازه‌اى در اين كار زبردست هستيد

--> ( 1 ) - آقايان محمد مظاهر استاد دانشگاه و على محمد اويسى معاون فعلى وزارت پيشه و هنر . ( 2 ) - آقاى منصور السلطنه « جناب آقاى مصطفى عدل » يكى از اعضاى اين كميسيون بودند . بعدها براى خالى نبودن عريضه و حفظ ظاهر جناب آقاى اكبر مسعود وزير ماليهء وقت را بعضويت اين كميسيون معين كردند ، ولى آقاى مسعود امروز و صارم الدولهء آن روز هيچوقت در كميسيون حاضر نشد و عملا مأمورين ايران يكنفر كمبود داشتند . آقايان اويسى و مظاهر استاد دانشگاه شاهد حى و حاضر اين گفته مىباشند .